مرتضى راوندى
119
تاريخ اجتماعى ايران ( فارسي )
دستور العمل خود ساخته بدان عمل نمايد و چون به هرات برسد ، مردم شهر استقبال نمايند و آنچه لازمهء عزت و احترام است بجا آورند . و چون به مشهد مقدس معلى برسد ، رفعت دستگاه صفى قلى خان حاكم مشهد مقدس با لشكريان و توابع خود استقبال نمايد و متولى باشى با متوليان به پيشواز بيايند و چون پادشاه ارادهء زيارت داشته باشد ، او را داخل روضهء متبرك سازند و احترام پادشاه به جا آورند . و چون از مشهد بيرون آيد همهجا به طريقى كه فرمودهايم به جا آورند . و چون به شهر دامغان و نيشابور رسند بههمين طريق با پادشاه سلوك نمايند . و چون به سمنان برسد ، حاكم و كلانتر ( و ) وزير سمنان استقبال نمايند و آنچه پيشكش كه ايشان را مقدور باشد به نظر پادشاه بگذرانند و چون پادشاه در بارگاه قرار گيرد ، امراء و بزرگان به پيش طناب قرق با يساولان بايستند ، تا آنكه رخصت بدهد ، داخل بارگاه شوند و او را از راه مازندران بياورند و چون به شهر اشرف و هزار جريب برسد ، استقبال نمايند و هرگونه حرمت و عزت باشد به جا آورند ، به اين دستور تا به يك منزلى قزوين برسانند و نواب اشرف ما به نفس نفيس خود با امراء و اركان يكان ( يكان ) استقبال كنند . و مىبايد كه چون به نزديك برسند ، قرق بكشند و كارخانهها جابهجا خيمه بزنند و بارگاه را بر سرپا كنند و مركبان جنيبت را بر در بارگاه در زير سايهبان ببندند و سطلهاى طلا و نقره حاضر كنند و اساسهء ( كذا ) پادشاهى را بنمايند و هركه ( از ) اركان كه به پابوسى پادشاه مشرف شود ، يكانيكان پادشاه را كرنش و تسليم كنند و صحبت يساول مىبايد كه نام امرا را يكانيكان به پادشاه عرض كند . تا ما خود بديدن پادشاه بيائيم و در عهده دانند و از فرموده نگذرند . » « 1 » نفوذ شعرا و اهل ادب در محافل عمومى در عهد صفويه نصر اللّه فلسفى ضمن تاريخ عمومى عهد شاه عباس ، از توجه و علاقه طبقات مختلف به شعرا و اهل ادب چنين ياد مىكند : قهوهخانه در زمان شاه عبّاس اوّل « در عهد شاه عبّاس ، در بيشتر شهرهاى بزرگ ايران ، مخصوصا در قزوين و اصفهان
--> ( 1 ) . محمد يوسف كيانى و ايرج افشار : مجلهء آينده ، سال هفتم ، تا بهمن و اسفند 1360 ، ص 815 تا 819 .